GazetaGjilani

Ballina E hënë, 2 nëntor 2026 Na ndiqni në Facebook

Shendet

Kandili i detit që sfidon plakjen tërheq vëmendjen e shkencëtarëve

Një organizëm i vogël detar ka fituar vëmendjen e hulumtuesve në shkallë globale për shkak të veçorisë së tij biologjike për t’u rikthyer në fazat e hershme të zhvillimit dhe për të nisur nga e para ciklin jetësor. Bëhet fjalë për speciet Turritopsis dohrnii, e njohur në opinion si kandili i pavdekshëm, i cili shfrytëzon një mekanizëm kur gjendet përballë dëmtimeve ose rrethanave të vështira mjedisore.

Ky proces mbështetet te transdiferencimi, ku qelizat e pjekura ndryshojnë rolin e tyre dhe shndërrohen në lloje të tjera qelizore. Në këtë mënyrë, krijesa rikthehet te struktura fillestare zhvillimore. Studiues nga vende të ndryshme perëndimore po analizojnë kodin gjenetik që fshihet pas këtij fenomeni të rrallë natyror.

Hulumtimet e mëparshme kanë treguar se ky lloj zotëron kopje të shtuara të gjeneve të lidhura me rigjenerimin e ADN-së dhe mbrojtjen e telomereve, të cilat në kushte normale pësojnë shkurtim me kalimin e viteve. Ekspertët synojnë të kuptojnë nëse këto parime biologjike mund të shërbejnë në të ardhmen për trajtime mjekësore te njerëzit, përfshirë shërimin e dëmtimeve indore apo sëmundjet degenerative.

Megjithatë, specialistët theksojnë se aplikimi i këtyre mekanizmave në mjekësi mbetet ende në faza të largëta dhe synimi nuk është kthimi i moshës te njeriu, por kuptimi i aftësisë qelizore për ripërtëritje. Pavarësisht emrit simbolik, kjo specie nuk është e pandalshme ndaj rreziqeve, pasi mund të bie pre e grabitqarëve ose ndryshimeve të habitatit detar, por mbetet një model kyç për studimin e plakjes.